Je hoeft niet per se getrouwd te zijn of samen te wonen om met anderen iets te ondernemen dat het leven minder duur maakt. Een inkoopcoöpe-ratie is daar een voorbeeld van, een liftcentrale ook, of een eetgroep. Studenten koken vaak bij toerbeurt, voor de gezelligheid, maar ook om tijd en kosten te sparen. De kosten per maaltijd worden hoofdelijk omgeslagen. Zo’n maaltijd is geslaagd als hij aan de volgende criteria voldoet: veel, lekker, gezond en goedkoop. Andere voorbeelden zijn Lets-kringen en Ecoteams.
Doe mee aan een lets-groep In steeds meer plaatsen in Nederland ontstaan groepen waarbij mensen diensten vragen en aanbieden en als vergoeding betalen met een soort nepgeld. In Amsterdam heet dat betaalmiddel zeer toepasselijk ‘noppes’. Voor mensen met veel vrije tijd en weinig geld is dit een manier om toch van alles en nog wat op een leuke manier voor elkaar te krijgen, a. is goed in banden plakken, b. in taarten bakken en c. in tuinonderhoud en computeren, en via dit systeem komen ze allemaal aan hun trekken. Er is een centrale administratie die bijhoudt hoeveel je verdiend hebt of negatief staat. Het slimme is dat er geen directe ruilen tot stand gebracht hoeven te worden (ik ruil mijn dienst tegen jouw wederdienst), maar dat een hele groep diensten voor elkaar verricht, waardoor de mogelijkheden stukken groter zijn. Informatie: Aktie Strohalm in Utrecht (www.strohalm.nl).
Loes zocht al een tijd Lego-speelgoed voor haar zoon. Ze had een uitkering en vond het bezwaarlijk om het nieuw te kopen. Ze zette een oproep in het Letskrantje voor gebruikt Lego (ook goederen mogen van eigenaar wisselen en betaald worden met Lets-geld). Binnen een week ontving ze twee aanbiedingen waar ze op inging.
Geef je op voor een Ecoteam In kleine groepjes van bijvoorbeeld buren, vrienden en kennissen komt een groepje van zo’n tien personen een half jaar lang geregeld bij elkaar. Per bijeenkomst wordt een bepaald onderwerp behandeld. Iedereen is tegelijkertijd met hetzelfde thema bezig en gaat na hoeveel er bezuinigd kan worden, gap Nederland, initiatiefnemer van de Ecoteams, gaat ervan uit dat een huishouden van drie personen gemiddeld per jaar zevenhonderd kubieke meter gas kan besparen, duizend kilowattuur elektriciteit, 45.000 liter water, negenhonderd kilo afval, 250 kilo papier, vijfhonderd liter benzine en 4.250 kilo co2. Dat alles komt neer op een financiële besparing van maar liefst zevenhonderd euro.
Het meldpunt van gap bevindt zich in Den Haag (www.ecoteam.nl).
Een huishouding is net een onderneming. En in een onderneming is het heel gewoon om met elkaar plannen te ontwikkelen en ze ddn pas uit te voeren. Waarom zou je in je persoonlijke leven ook niet vaker stilstaan bij de zaken die je binnenkort of verder in de toekomst nodig hebt? Thuis kun je daar beter en rustiger over nadenken dan in de winkel. Een boodschappenlijstje maken, of een lijstje van kledingstukken en huisraad die je echt nodig hebt, is aan te raden. Je wordt dan in een winkel niet zo snel verleid tot een impulsaankoop. Als je even nadenkt, weet je: ‘Het stond niet op mijn lijstje, dus ik heb het blijkbaar niet nodig.’
Mensen met een grote familie- en kennissenkring kopen per jaar gemakkelijk vijftig keer een cadeautje. Is het dan zo raar om daar een voorraad van aan te leggen? Je hoeft dan niet telkens voor slechts één cadeautje de deur uit. Dat spaart tijd en geld. Als je iets leuks ziet voor een aantrekkelijke prijs, dat voor meer gelegenheden geschikt is, koop je er meteen vijf of tien.
Met een vooruitziende blik kook je wat vaker voor een paar dagen tegelijk, koop je eerder grootverpakkingen en maak je gebruik van voordelige aanbiedingen. Wc-papier, blikken groente, suiker, lucifers en vuilniszakken zijn nu eenmaal niet aan bederf onderhevig.
Ook in de sfeer van ontspanning en vakanties is het handig van tevoren een plan te maken.
Marit: 'We nemen tegenwoordig altijd drinken en boterhammen mee als we uitgaan. Dat doe ik ook als ik alléén een dagje naar de stad ga. Ik laat niet langer een situatie ontstaan waarin we een horecagelegenheid “moeten" bezoeken, omdat we plotseling zo’n honger of dorst hebben.’
Met een vooruitziende blik voorkom je dat je alles voor je kampeer- of wandelvakantie op het laatste moment moet regelen. Als je een paar maanden van tevoren begint, kun je op je gemak alles lenen of huren: een tent, slaapmatjes, rugzakken, kookspullen en fietstassen.
Een bewuste consument is iemand die waar voor zijn geld eist en weet waar hij het beste de boodschappen kan doen. Als het om de dagelijkse boodschappen gaat, is het aan te raden een bepaalde tijd een ‘prijzen-boek’ bij te houden. Vergelijk de prijzen van boodschappen door ergens, in een multomap of schrift, te noteren wat een bepaald product kost en in welke winkel je het kocht. Doe het op alfabet, dat scheelt zoekwerk. Voor een goede vergelijking is het handig het merkje erbij te plakken en het gewicht erbij te schrijven. Al snel wordt duidelijk dat de ene winkelier voor precies hetzelfde product een paar dubbeltjes meer vraagt dan een andere. Of dat huismerken voordeliger zijn dan merkartikelen en dat ze net zo goed smaken. Op den duur krijg je je eigen hoogst persoonlijke boodschappenlijst en hoef je alleen af en toe iets te veranderen of aan te vullen.
Retiske: 'Ik ben na de cursus “Je geld of je leven” direct aan de slag gegaan met het vergelijken van producten en prijzen en moest tot mijn schrik concluderen datikjarenlangveel te duur boodschappen had gedaan.’
Een bewuste consument is ook iemand die bij de aanschaf van meubelen of huishoudelijke apparaten rekening houdt met de verschillende gebruiksmogelijkheden, het energiegebruik en de duurzaamheid. Doe maar net of je in je huis een onderafdeling van de Consumentenbond hebt gevestigd, en oriënteer je grondig voordat je iets koopt.
Overwin de schroom om iets tweedehands te kopen. Waarom niet profiteren van alle ‘welvaartsresten’ die voor spotprijzen in winkeltjes en op rommelmarkten te koop zijn? Denk aan je levensenergie en hoe kort je dan nog maar hoeft te werken voor huisraad, boeken, kleding en andere spullen.
Het moet net zo gewoon worden tweedehands kleding te kopen als tweedehands auto’s of woningen. Het aanbod is groot en de prijzen zijn zeer laag als je de juiste adressen weet. Ga naar instellingen met een ideëel doel, zoals het Leger des Heils, Emmaus, Spullenhulp, Humana of Kringloopwinkels. Incidenteel zijn er verkoopbazars van de kerk, de buurtvereniging of de sportclub, die met de verkoop van kleding (en andere spullen) hun kas proberen te spekken. Er zijn ook duurdere tweedehands kledingzaken, die bijvoorbeeld onder de naam Second Hand Rose of TweedeHans opereren. De prijs ligt ook daar beduidend lager dan wanneer je nieuw koopt. Er wordt ook herenkleding verkocht.
Anna was voor het eerst naar een winkelvan het Leger des Heils geweest en kocht een heel mooie blouse voor f3,50. Thuisgekomen liet ze haar aanwinst zien aan haar zoon, die verstand heeft van kleding en mode. 'Raad eens wat ik betaald heb?’ Haar zoon bekeek de blouse kritisch en schatte haar op tachtig gulden. Kassa!
Bij het kopen bij het Leger des Heils en soortgelijke organisaties moet je je realiseren dat er regelmatig nieuwe of nauwelijks gedragen kleding en andere spullen worden gebracht door mensen die (te) veel kopen en op deze manier hun schuldgevoel proberen kwijt te raken. ‘Het gaat toch naar een goed doel?’ Een ander kan daarvan profiteren.
Marit, die de cursus volgde, schrijft: ‘Ik koop nu veel dingen tweedehands. De laatste oogst was: een meisjesfiets voor vijf gulden en een jongensfiets voor tien gulden, twee koffiekannen, een sinaasappelpers, zes borden en twee glazen voor totaal f2,50, zestien stuks kleding, waaronder een leren broek voor mijzelf en een spijkerjack voor mijn dochter, voor weer totaal f7,50 en eetijeu-de-boulesspel voor tien cent!!!’
Hergebruik, tweede gebruik en voorkomen van afval
Zuinig zijn met grondstoffen, door zo weinig mogelijk nieuw te kopen en zoveel mogelijk een nieuwe bestemming aan iets ouds te geven, is belangrijk voor het milieu én je portemonnee. Waarom plastic tasjes kopen als je boodschappen doet? Je betaalt weliswaar een klein bedrag -10,15 of 20 cent - maar als dat een aantal keren per maand gebeurt, dan had je voor dat geld weer een heel brood of een ons kaas kunnen kopen. Neem daarom als je de deur uitgaat altijd een boodschappentas mee of een ‘misschientje’. Dat is een opgevouwen (plastic) tasje, dat je altijd bij je hebt in je handtas of aktetas. Je hebt het bij je voor het geval je ‘misschien’ iets wilt kopen.
Je kunt bijna niet voorkomen dat de plastic tasjes toch je huis binnenkomen. Je krijgt een cadeau in een plastic tasje of je zus neemt er plantjes in mee. Als je ze eenmaal hebt, kun je ze het best zo goed mogelijk gebruiken, om groenten uit je volkstuin mee naar huis te nemen, of als boodschappentas, maar ook in de pedaalemmer. Pedaalemmerzakken hoef je dus nooit meer te kopen.
Maar er is nog veel meer mogelijk: ontdek de duizendeneen mogelijkheden van het ‘tweede gebruik’. Geef een voorwerp een geheel nieuwe bestemming. Een wc-pot wordt bloembak, een oude binnenband van een auto zwemband. Van repen gordijnstof maak je voddenmatten en een oude panty gebruik je om de verf te zeven. Het is echt heel vreemd dat kostbaar groente-, fruit- en tuinafval weggegooid wordt of met de ge-meentereiniging meegegeven in biobakken en dat dezelfde mensen daarna een zak compost gaan kopen in het tuincentrum. Als je een tuin hebt, dan maak je natuurlijk zelf compost. Eenvoudige handleidingen zijn in veel plaatsen bij de Gemeentereiniging te krijgen.
Je kunt ook iets opnieuw gebruiken voor hetzelfde doel, dan heet het hergebruik. Ansichtkaarten en enveloppen beplak je met een hergebrui-ketiket, zodat je ze opnieuw kunt versturen. Wenskaarten knip je doormidden, zodat de onbeschreven helft opnieuw dienst kan doen. Een oude trui van een volwassen persoon haal je uit en van de wol brei je een nieuwe voor een kind. Als je eenmaal door hebt hoe het werkt, kun je je lol niet op. Ontdek hoe creatief je op dit gebied kunt zijn en hoeveel plezier je ermee kunt beleven.
Dit is een methode om na te gaan hoeveel (je kunt misschien beter zeggen hoe weinig) je van allerlei zaken nodig hebt. Gebruik morgen bij het haren wassen gewoon de helft van de shampoo en kijk of het genoeg is. Als het haar schoon wordt, dan kun je de keer daarop de helft van de helft gebruiken. Enzovoort, net zolang tot het niet meer bevalt. Dan doe je er weer een pietsje bij. Dit baanbrekende principe kun je toepassen op alle cosmetica,
wasmiddel, afwasmiddel, tandpasta, maar ook op minder voor de hand liggende zaken. Elke week het bed verschonen? Is eens in de veertien dagen niet genoeg? Elk een gebakje, of elk de helft? Ontdek zelf nieuwe toepassingen, er zijn er ontelbaar veel.
Als je het geduld kunt opbrengen iets niet te kopen, en ondertussen overal vertelt wat je nodig hebt, dan is de kans groot dat je het krijgt of vindt. Overal staan kasten, zolders, kelders en schuren vol met overbodige, niet-gebruikte dingen. De mensen zijn blij dat ze daarvan iets kwijtraken op een verantwoorde manier. Jij bent blij dat je iets hebt gekregen dat alleen maar in de weg stond. Onthoud dat bijna alles wat je nodig hebt al door een ander gekocht is en ergens op je staat te wachten. Het is alleen maar een kwestie van signalen afgeven en geduld hebben. Dan komt het als vanzelf naar je toe.
Maak voor de grap ook eens een lijst van spullen die je nooit meer hoeft te kopen, omdat je ze kunt vinden of kunt vervangen door iets anders. Waarom papieren zakdoekjes kopen als er nog een stapel katoenen zakdoeken in je linnenkast ligt? Elastieken vind je op straat (alleen af en toe even bukken). Er is nog veel waar je, zonder een cent te betalen, aan kunt komen: plastic broodzakjes, voorraadbussen, wasknijpers (ook op straat), zaden, planten, enveloppen, ansichtkaarten, paraplu’s, bloempotten, papieren servetten, klerenhangers, papier en kruiden (zelf kweken). Let ook eens op suikerzakjes (uit het café), lucifers (idem), ballpoints (op straat), punaises (in bomen), spelden (bij een nieuw overhemd), geldige telefoonkaarten (in de buurt van telefooncellen).
De gevorderde ‘alles is er al’-strateeg is ook zeer slim als het gaat om vervangingsmogelijkheden. Bonenkruid kun je vervangen door peterselie, babypoeder door maïzena en als kruik gebruik je een oude beugelfles. Bij het koken betekent het dat je een recept op die manier bekijkt, en niet klakkeloos ieder buitenissig en onbetaalbaar ingrediënt dat men voorschrijft aanschaft.
Betaal niet direct de prijs die men vraagt voor een kledingstuk, een ijskast of een vakantiereis. Op de markt is het heel gebruikelijk om af te dingen.
Daar kun je oefenen. Voor een stapel van acht gelezen boeken, die per stuk vijftig cent kosten, zeg je twee euro te willen betalen. Waarschijnlijk vraagt de marktkoopman dan drie euro en zijn beide partijen tevreden. Met duurdere spullen gaat het ook zo. Je laat merken dat je geïnteresseerd bent in een bepaald artikel, maar dat de prijs boven je begroting ligt. Flinke kans dat er iets van de prijs af kan, want de winkelier verkoopt liever iets tegen een wat lagere prijs, dan helemaal niets.
ln de eerste druk (1995) van dit boek werd internet nog maar door weinig mensen gebruikt. Dat is bij deze zesde druk (2002) heel anders. Het internet biedt zeer veel mogelijkheden om meer te weten te komen over consuminderen, spaarzaam en zuinig leven. De site bij uitstek om te bezoeken is die van het Infocentrum Zuinigheid met Stijl (www.zuinigst.nl), waar een uitgebreid overzicht te vinden is van alle activiteiten op dit gebied (zie achterin dit boek voor meer contactinformatie). Op de site van Zuinigheid met Stijl staan ook veel online artikelen uit het tijdschrift genoeg. Met een handige zoekmachine is daarin op elk gewenst onderwerp meestal wel een aantal interessante artikelen te vinden.
Ook de Consuminderenpagina (consuminderen.pagina.nl) biedt veel, ook internationale aanknopingspunten voor een zuinige surftocht over het internet.
Na deze algemene adviezen en strategieën volgen dan nu de tips en trucs per categorie. Alle tips opnemen is ondoenlijk. Het zijn er vele duizenden. Daarom beginnen we met één uitgewerkt voorbeeld, dat ‘alleen maar’ gaat over jezelf wassen en douchen. Het zijn onze persoonlijke ervaringen van de afgelopen jaren, een soort ontdekkingsreis die nog steeds niet afgelopen is.
Wassen en douchen, een verslag Vroeger, voor we begonnen te consuminderen, stonden we dagelijks, samen met het grootste deel van de Nederlandse bevolking, onder de douche. Natuurlijk ieder voor zich in zijn eigen badkamer of douchecabine. Ruim van tevoren werd de douche en de elektrische verwarming aangezet, zodat we in een behaaglijke temperatuur onder de straal konden stappen. Op tijd werd niet gelet en op de hoeveelheden shampoo en zeep evenmin. Degene die daarna aan de beurt was liep een zeker risico, want de douchevloer was nauwelijks meer te zien door het schuim en dus gevaarlijk.
Op een bepaald moment schaften we een water besparende douchekop aan. Via het energiebedrijf kon je er eentje met een flinke korting kopen en dat deden we. Onze oude douchekop en slang waren toevallig dringend aan vervanging toe. Uit de voorlichting over die douchekop maakten we op dat je water bespaart (er komen minder liters per minuut door de sproeier) én energie. Het hete water in de boiler gaat minder snel op, dus minder verwarmingskosten. Het verschil met de ‘gewone’ douchekop was nauwelijks te merken, we zijn er echt tevreden over. Dat was de eerste stap.
Tijdens een fietsvakantie, waarbij we af en toe bij particulieren overnachtten, maar vaker in een klein tentje, moesten we ons, wat douchen betreft, beperken. Op het ene adres was alleen een wastafel en op een andere plek was wel een douche, maar was het warme water op. Tussendoor was er soms ook een douche met voldoende warm water. Door deze wisselende ervaringen ontdekten we dat je zo’n warme douche vooral waardeert na een paar dagen helemaal geen douche. Verder bleek een koude douche zo nu en dan, als je eenmaal ‘door’ bent, ook heerlijk. Thuis zouden we er niet over piekeren zoiets te proberen.
De derde ontdekking was dat je je ook prima kunt wassen aan een eenvoudige wastafel. Zelfs haren en voeten wassen lukt goed, als je niet al te stijf bent.
Thuisgekomen besloten we ons douchepatroon op grond van deze ervaringen te veranderen. Niet elke dag douchen, en regelmatig... koud. Het was toen nog zomer. Toen het kouder werd ‘verwaterde’ deze gewoonte snel.
Wat wél overleefde was de gewoonte van het opvangen van het eerste water. Een lezer van de Vrekkenkrant stuurde ons de tip om voor het douchen de slang in een emmer te hangen. Zo kan het eerste, nog koude, water opgevangen worden. Nooit aan gedacht, maar zo simpel en logisch als wat. Als de emmer na een paar keer douchen vol is, gebruiken we hem om de wc door te spoelen. Rob deed een andere ontdekking; hij douchet nu vaak in het donker. Door het bovenlicht van de gang komt wat licht en dat is voor hem ruim voldoende. Hij zegt geen licht nodig te hebben, omdat hij toch wel weet waar alles zit (grapje). Mijn ogen zijn wat minder goed, dus bij mij gaat het licht wél aan.
In de winter, als de stenen douchevloer lang koud blijft, sta ik graag tijdens het douchen met mijn voeten in een teil. Dat gaat Rob duidelijk te ver. Hij vindt het armoedig voelen. Ook dat opgevangen water wordt gebruikt voor de wc. Zo’n teil is ook prettig als ik in de tuin gewerkt heb en moddervoeten heb. Die kunnen dan tijdens het douchen ‘weken’.
Direct na elkaar douchen helpt ook. Dan is de ruimte nog warm en er komt niet eerst weer zoveel liter koud water uit de kraan. Een zeer prettige en gezellige variatie is die van het samen douchen, waarbij we minder water en energie gebruiken en elkaars ruggen kunnen inzepen en wassen.
En zo komt er steeds iets nieuws bij. Op dit moment fungeer ik als proefkonijn voor mijn hoogst persoonlijke wetenschappelijke onderzoek naar de mogelijkheid om het water op de goede temperatuur te krijgen: niet koud mengen bij warm, maar warm mengen bij koud. Dit kan overigens alleen bij boilers en is bij geisers niet mogelijk!
En wat heeft dit alles ons opgeleverd? Afgezien van de energiebesparing gebruiken Rob en ik samen per jaar slechts 43 kubieke meter water, terwijl het gemiddelde gebruik twee keer zo hoog ligt.
Iedereen moet dagelijks een aantal keren eten en de post voeding is al snel honderd euro of meer per persoon per maand.
Hier valt op te besparen door heel bewust in te kopen. Zoek uit welke voordelige winkels je in de buurt hebt, door de prijzen te vergelijken. Koop bij verschillende winkels, zodat je bij elk van die winkels gebruik kunt maken van de voordelige aanbiedingen. Maak een prijzenboek, zoals eerder in dit boek beschreven. Bedenk dat het mogelijk is om voor ongeveer een halve euro per persoon een eenvoudige warme maaltijd te bereiden. Verzamel een aantal van deze goedkope recepten. Bijvoorbeeld: pannenkoeken, twee hartige met ontbijtspek of kaas, de rest met appel en suiker, of een soepmaaltijd, waarin restjes aardappelen en groenten van de vorige dag zijn verwerkt, of bonensoep met gebakken kaasboterham-men, of stamppot van rauwe andijvie met spekjes.
Inmiddels heeft Hanneke samen met haar broer een inspirerend kookboek geschreven: Lekker zuinig, waarover meer informatie achterin dit boek.
Word een expert in restverwerking
Van oud brood maak je paneermeel door het eerst goed te drogen (in de zon op de vensterbank of in de oven) en dan te malen of te raspen. Te gebruiken in gehaktballen, op ovenschotels, in de spinazie. Oud brood kun je ook goed roosteren (een broodrooster voor je verjaardag vragen?) of verwerken tot pizza’s, wentelteefjes en broodpudding. Andere restjes (al zijn ze nog zo klein) kunnen in de soep, saus, of omelet.
Eet meer rauw Van groenten heb je beduidend minder nodig als ze rauw in een salade verwerkt zijn, dan als ze gekookt zijn.
Eet eens spinazie- of posteleinsalade, geraspte rode biet, kool of winterwortel. Voor een klein bedrag per persoon eet je groente.
Koop in het groot en grotere verpakkingen Koop direct een flinke hoeveelheid van iets dat goed bewaard kan worden en op dat moment voordelig is. Een pond koffie is voordeliger dan twee pakken van 250 gram, vijf kilo rijst is goedkoper dan vijf keer een kilo.
Koop zo weinig mogelijk*gemaksvoedsel’ Dat is altijd duurder, op zijn minst twee keer en soms wel tien keer. Boerenkool met worst bij de slager is zo’n voorbeeld, of voorgebakken pannenkoeken. Toch is niet alles wat vers is goedkoper. Verse doperwtjes en kapucijners zijn echt duurder dan blikken.
Koop eens in Turkse of Chinese winkels Bepaalde artikelen zijn in deze winkels heel goedkoop. Turks brood, olijven en feta zijn bovendien heel erg lekker, omdat ze steeds vers worden aangevoerd. In Chinese winkels koop je taugé, tahu, ketjap, bami en dergelijke stukken goedkoper dan bij de supermarkt of groenteboer.
Koop op de markt Op de markt was je gulden een daalder waard en je euro anderhalf keer zoveel. Dat klopt, maar je moet wel goed opletten en ook prijzen en artikelen vergelijken met aanbiedingen van andere kraampjes. Koop eens tegen sluitingstijd, dan wordt alles opgeruimd. Wie het dan van de grond durft te rapen, of bij het 'afval durft te kijken, kan het helemaal gratis krijgen.
Eet gratis groenten en fruit uit de natuur Haal boekjes uit de bibliotheek over dit onderwerp en ontdek hoeveel er in de natuur te vinden is. Brandnetelstamppot en -soep zijn lekker. Bramen, bosbessen en vlierbes-sen verwerk je in je toetje of je maakt er jam van. Diverse soorten paddestoelen en wilde kastanjes zijn eetbaar. Zie het als een uitdaging tijdens je vakantie of dagje uit zoveel mogelijk te vinden dat voor consumptie geschikt is. Het is leuk om dit met iemand anders te doen en alles naderhand te bereiden en op te eten.
Maak zelf je lunchpakket en gebruik een thermosfles Met een
trommel of plastic doos houd je je zelfgemaakte lunch smakelijk. Beter dan zo’n geplet zakje dat je tussen je papieren uit je tas moet vissen. Voor reisjes en uitstapjes zorg je ervoor altijd wat fruit, iets lekkers en een thermosfles met thee of koffie bij je te hebben.
Eet aardappelen in de schil Per week scheelt dat je zeker één aardappelmaaltijd. Borstel de aardappelen schoon en kook ze. Eventueel kun je het schilletje op je bord verwijderen, maar tot ver in het jaar kun je het gewoon opeten. Neem dan liever geen ‘gifpiepers’, zoals het bintje. Bij geraspte aardappelen, die je snel met wat olie tot aardappelkoekjes bakt,
proef je de schil helemaal niet. Scheelt bovendien het werk van schillen.
Bespaar energie tijdens het koken
Gebruik een pressurecooker, zet pannen boven op elkaar om ze warm te houden of na te laten garen en werk zoveel mogelijk met een hooikist. Doe altijd deksels op de pan en gebruik niet te veel water, dat komt ook de smaak ten goede. Zet niet elke keer te veel water op voor koffie en thee, maar gebruik een maatbeker. Laat peulvruchten, rijst en andere granen van tevoren weken. Dat scheelt kooktijd.
Maak zelf snacks Koop geen dure chips, zoutjes of nootjes, maar bak tijdens het koken eens een paar porties kroepoek. Berg het op in een goed afsluitbare trommel. Een groot pak kroepoek om zelf te bakken koop je voordelig in de Chinese winkel. Koop pelpinda’s in plaats van kant-en-klaar nootjes. Maak eens een beschuitje of wat toostjes met kaas.
Minder vlees mevrouw, u weet wel waarom Vervang vlees regelmatig door iets anders. Met een eitje, wat geraspte kaas, kruiden, een lekker sausje mis je het vlees helemaal niet. Bekende vleesvervangers zijn tofu-en tempehproducten. Bak ook eens verse wijting, gezond en niet alleen voor de poes. Los het jusprobleem op met gebakken uitjes, jusblokjes of -poeder.
Koop geen frisdranken Betaal niet langer enorme prijzen voor water, suiker en wat bubbeltjes. Kinderen worden er dik van. De naam onfris* drank is eigenlijk meer op zijn plaats. Zorg dat er altijd een fles leidingwater in de koelkast staat. Drink dat zo of maak met siroop limonade. Maak je eigen ijsthee of -koffie van restjes thee en koffie, of zet ’s ochtends wat extra. Zet het in de koelkast voor ’s avonds.
Vroeger kreeg je alleen op verjaardagen of andere ‘echte’ feesten een drankje aangeboden. De heren jenever of bier, de dames een sherry, ver-moutje of een rode bessen. Met de gestegen welvaart wordt er in alle lagen van de bevolking meer gedronken en op meer momenten. Er is altijd wel een excuus te bedenken. Er komt bezoek, of je bent juist alleen. Je hebt een opkikkertje nodig na een zware werkdag, een biertje omdat het zo warm is, of een borreltje om beter te kunnen slapen. De post voor aspirine of hoofdpijnpoeders stijgt mee, want de volgende dag moet je daar wel eens je toevlucht toe nemen. Toch is het ook hier mogelijk om maat te houden en de keren dat je drinkt of het aantal drankjes dat je drinkt terug te brengen tot een, voor jezelf, aanvaardbaar aantal.
Bernadette noteert al geruime tijd elke dag wat ze de dag daarvoor gedronken heeft. Ze weet dat ze gemakkelijk te veel drinkt, maar hoeveel te veel was onduidelijk. Op het kantoor waar ze werkt is het 's ochtends niet zo druk en dan noteert ze het aantal alcoholische consumpties in
haar agenda. Ze besloot als maximum een aantal van vier aan te houden. Ze deed het puur voor zichzelf, niemand wist ervan. Langzaam veranderde haar patroon en zakte het gewenste maximumaantal naar twee per dag, met af en toe een uitschieter.
Alcohol In bier Is het voordeligst Wat rekenwerk leert dat je bij het
drinken van een eenvoudig biertje meer alcohol voor je geld krijgt dan bij jenever. Omgerekend betaal je voor een flesje van de goedkopere merken bier ongeveer 17 euro per liter zuivere alcohol, voor jenever komt dat neer op 26 en voor sherry 21 euro. Sommige Belgische bieren uit een flesje spannen de kroon. Die komen op zo’n 50 euro per liter. Als het je om het effect van de alcohol gaat en je wilt voordelig uit zijn, dan moet je die dus niet kopen.
Op is op Koop alleen voor het weekend een bepaalde hoeveelheid drank en drink de dagen dat het op is water, thee, koffie en sap.
Koop nooit blikjes Blikjes zijn in verhouding erg duur en aluminium blikjes zijn ook nog bijzonder slecht voor het milieu.
Wissel gewone drankjes en feestdrankjes af Onder het motto 'het is niet alle dagen feest’ kun je door de week iets gewoons en in het weekend of op een verjaardag iets duurders drinken. Of bespaar door net als de Fransen ’s zomers water bij de wijn te doen.
Toen Adri zijn boekhouding begon bij te houden, ontdekte hij dat in zijn huishouding een derde van alle kosten voor voedsel en drank aan het laatste onderdeel opging. Dat vond hij wel een beetje al te gek. Hij maakte daarna de afspraak met zijn vrouw om door de week 'gewoon’ voordelig bier te drinken en in het weekend iets bijzonders.
Erna serveert ’s zomers zeer voordelige witte wijn, die afkomstig is uit literpakken van de supermarkt. Ze zorgt ervoor dat de wijn goed gekoeld is, doet ze over in een prachtige glazen karaf en voegt er nog wat losse ijsblokje aan toe.
Denk bij uitgaan niet aan sleur, verplichtingen en verveling, maar aan creativiteit, vrolijkheid, verrassingen en gezelligheid. Het hoeft niet veel te kosten. In plaats van een duur diner en uren werk in de keuken organiseer je een pot-luck-partyof een romantische picknick. In plaats van een prijzige theatervoorstelling woon je het straatfestival bij. De kosten van een dagje uit druk je door, in zo’n handig rugzakje, eten en drinken mee te nemen.
Is een café altijd zo gezellig? Vraagje eens af waarom je eigenlijk naar het café gaat. Is datgene wat je er leuk aan vindt niet op een andere manier te‘organiseren’?
Fred: 'Ons horecabezoek is behoorlijk teruggelopen sinds we ons realiseerden dat het vrij vervelend is om iets te drinken in een rokerige, lawaaierige ruimte, waar je moet staan en geen behoorlijk gesprek kunt voeren. Vroeger hadden we daar niet zoveel last van. We rookten toen zelf nog én hadden minder snel last van onze trommelvliezen. Nu zorgen we ervoor zelf iets in huis te hebben, zodat we bijvoorbeeld na een avondje film thuis gezellig iets kunnen drinken.’
Ga niet voor een plas ergens iets drinken Een plas wordt op die manier wel erg duur. Zoek uit in welke openbare gebouwen je in je woonplaats of elders terecht kunt. Het gemeentehuis, een groot warenhuis, het ziekenhuis of het station. De bibliotheek heeft ook toiletten, waar je gratis of voor een klein bedragje sanitaire stop kunt hebben. Of heb gewoon het lef, als je echt geen dorst hebt, gewoon een druk café binnen te lopen en linea recta naar de toiletten te gaan.
Zoek uit welke gratis uitjes er zijn In de meeste grote steden, en in veel kleinere plaatsen, zijn gratis lunchconcerten, musea, straatfestivals, markten en paardendagen. Leg je erop toe deze activiteiten te noteren in je agenda. Er is veel meer dan je op het eerste gezicht denkt.
White elephant party Een zeer geslaagde manier om een afscheids-avondje, een saaie familiedag of een trouwerij heel gezellig te maken.
Iedereen neemt iets mee van huis en pakt het leuk in. Het moet iets zijn dat je niet meer nodig hebt. Denk aan boeken, een raar beeldje, speelgoed, een vreselijke vaas, dat superhandige apparaat dat je na thuiskomst van de markt nooit hebt gebruikt. Daarna lootjes trekken wie het eerst mag kiezen. Een cadeau dat niet bevalt mag geruild worden met een ander. Succes verzekerd.
Detty: ‘Mijn dochter trouwde onlangs en al enige tijd waren de ceremoniemeester en ik aan het denken overeen afscheidscadeau voor de gasten, zoals te doen gebruikelijk. Een gegraveerd glas, geborduurd hand-doekje of eigen servet, enzovoort. We kozen voor de white elephant party, zoals die beschreven is in Vrekkenkrant 17. De ruim tweehonderd genodigden kregen de opdracht iets leuks of geks in te pakken, nadrukkelijk geen cadeau voor het bruidspaar! Voordat de gasten binnenkwamen, moesten ze hun pakje ergens op een grote stellage neerzetten en op het cadeau werd één van twee dezelfde nummertjes geplakt, die ze bij binnenkomst kregen. Daarna moesten ze hun nummertje ruilen met een onbekend persoon uit het gezelschap. Dikke pret. Er werd geïntegreerd bij het leven en sommigen ruilden wel acht keer. Het was een groot succes en een bedrag van tweehonderd maal drie euro (want een aandenken zoals eerder gemeld kost op zijn minst zoveel) gaf ik nu dus niet uit. Heel prettig voor mij, want zo’n bruiloft kost veel geld. Heerlijk om te besparen en te merken dat men ervan genoot. Iedereen voelde zich onmiddellijk thuis.'
December, de goedkoopste maand van het jaar? Doe het dit jaar eens helemaal anders. Dimitri wist bijvoorbeeld een smakelijk kerstmenu van drie gangen te maken voor slechts zestig eurocent per persoon. Dan moet het een minder doorgewinterde zuinigerd toch lukken voor één euro? Kerstkaarten worden dit jaar helemaal niet verstuurd, omdat het veel weg heeft van het ‘zinloos rondpompen van oud papier’. Als je er anders over denkt, dan kunnen de kaarten zelf gemaakt worden van de onbeschreven helft van de kaarten die je vorige jaren ontving. Voor cadeautjes spreken we een maximumbedrag af en we trekken lootjes.
Jan maakte een alternatieve kerstboom van een bezemsteel met latjes erop getimmerd. Onderaan het langste latje, kleiner wordend richting piek. Dat waren de zijtakken. Alles werd wit geverfd, en daarna ineen
grote bloempot met zand geplaatst.
Alle kerstballen, elektrische kaarsjes en zelfgemaakte versierselen van de kinderen werden erin gehangen.
Voordelen: je hoeft nooit meer een boom te kopen en hebt geen last van uitvallende naalden. Extra voordelen: een platte, zeer decoratieve boom, die weinig ruimte inneemt en gemakkelijk te demonteren en op te bergen is.
Verzamel goedkope adresjes om uit eten te gaan In Den Haag kan men een aantal keren per week zeer voordelig een volledige maaltijd nuttigen in de school waar koks hun vak leren. In ruil voor zo’n goedkope maaltijd wordt gevraagd om te vertellen hoe het gesmaakt heeft. Daar leert men van. Je krijgt een soort strippenkaart, bij vooruitbetaling te voldoen. Ga na of er in je eigen woonplaats ook zo’n school is. Daarnaast worden in verschillende wijk- en dienstencentra door vrijwilligers warme maaltijden gekookt, voor alleenstaanden, ouderen en anderen die voordelig willen eten.
Een betaalbaar etentje Geen zin om uren in de keuken te staan? Organiseer dan een pot-luck- party. Vraag de gasten een gerecht mee te nemen in plaats van een fles wijn of bloemetje. Als je van tevoren niets afspreekt is de verrassing des te groter. Allemaal toetjes of salades?
Een ander idee is een ‘progressive dinner party’, voor een aantal mensen die bij elkaar in de buurt wonen. a. zorgt voor de borrel en wat kleine hapjes, dan vertrekt de hele club naar b. die de soep serveert die hij van tevoren heeft gekookt. Dan naar c. voor het hoofdgerecht en ten slotte naar d. voor het dessert. Veel beweging, veel lol. De moeite, de kosten en de afwas achteraf zijn eerlijk verdeeld.
Nog tien manieren om op etentjes te besparen l Ga alleen uit eten als er echt iets te vieren valt.
2. Als je toch al een beetje blasé was, wacht dan tot het moment dat je er weer echt zin in hebt.
3. Ga alleen eten in restaurants waar op bepaalde dagen alle pizza’s of andere maaltijden vijf euro kosten of voor de halve prijs verkocht worden.
4. Ga niet buiten de deur eten, maar laat een maaltijd bezorgen en koop van tevoren zelf een flesje wijn.
5. Laat geen maaltijd bezorgen, maar haal hem zelf.
6. Haal eens een keer één (misschien iets grotere) pizza voor twee personen, of één portie Chinees eten voor twee personen. Terwijl jij de maaltijd haalt, laat je je partner wat sla of groente (uit blik) erbij klaarmaken.
7. Zorg dat je altijd, voor dagen dat je geen zin hebt om te koken, iets ‘gemakkelijks’ in huis hebt: blikken maaltijdsoep, stokbrood dat alleen een paar minuten in de oven moet, kant-en-klaar pannenkoekenmeel, eieren of iets dergelijks. Regeren is vooruitzien.
8. Nog geen zin om te koken? Maak dan een uitgebreide broodmaaltijd, met wat lekkere broodjes, kaas, vleeswaren, fruit, een visje of een kroketje.
9. Nog steeds geen zin? Een grote zak patat kan een enkel keertje echt geen kwaad. Thuis eet je dan nog een sinaasappel of appel voor de vitamientjes.
to. Mooi-weer-tip: koop alles van twee tips hiervoor, en spreek met je partner af in een park, op het strand of in het bos... Als je nog langs huis gaat, of daarvandaan vertrekt, neem je twee servetten, een lap om op te zitten, bestek, serviesgoed, een thermosfles koffie, twee warme truien en een waxinelichtje mee. Als dat niet romantisch is...
Vakantie kan heerlijk zijn en echt verdiend. Soms moet je er even tussenuit. Letterlijk en figuurlijk afstand nemen van datgene waar je een heel jaar mee bezig bent geweest. Naast de leuke kanten zijn er ook nadelen. Voordat je weg kunt moet je alles organiseren, koffers pakken en een oppas vinden voor de kat. Als je eenmaal vertrekt een lange reis maken met dreinende kinderen achter in de auto. En na aankomst heb je last van de hitte, valt het uitzicht tegen en krijg je acuut diarree. Omdat je er zoveel voor moest betalen, is het extra zuur dat je helemaal niet of niet helemaal tevreden bent.
Er zijn mensen die er iets op vonden en gebroken hebben met de traditie om elk jaar een aantal weken, ergens ver weg, voor veel geld op vakantie te gaan. Een creatieve Belg, die daarover uitgebreid in de Vrekkenkrant schreef, blijft gewoon thuis, maar doet alsof hij in Frankrijk is. Bij het ontbijt serveert hij croissants met koffie, tussen de middag stokbrood met Franse kaas, paté en een glas wijn. ’s Avonds gaat hij uit eten in een Frans restaurant. Het huis hangt vol met posters van Frankrijk, en de uitstapjes overdag krijgen een Frans tintje. Hij bezoekt onder andere de jeu-de-boules-club.
Een vrouw uit Voorschoten bezorgt haar brieven in de regio op de fiets en is zoveel buiten, dat ze geen behoefte meer heeft aan vakantie. Een gezin met drie kinderen uit Den Haag vertrekt elk jaar naar een boerderij in Lochem, waar ze op het huis en de dieren passen. En er zijn nog meer alternatieven.
Ruil je woning Probeer iemand te vinden met wie je van woning kunt ruilen tijdens de vakantie. Misschien lukt het met een van je eigen contacten, anders kun je een organisatie inschakelen die tegen vergoeding bemiddelt. Een paar van die organisaties zijn: Intervac in Oosterbeek (www.intervac.nl) en Holiday Link in Groningen (www.holidaylink. com). Ook bieden deze organisaties mogelijkheden voor het oppassen op woningen, zonder dat je hoeft te ruilen.
Vrienden op de fiets Voor ongeveer veertien euro word je hartelijk ontvangen en krijg je een bed en ontbijt bij mensen die net als jij lid zijn van Vrienden op de fiets. Het landelijke adres is gevestigd in Zevenaar (www.vriendenopdefiets.nl). Ideaal voor een fiets- of wandelvakantie en stukken goedkoper dan hotel of pension. Via de vvv zijn ook andere adressen te krijgen van particulieren die deze service bieden in hun eigen huis.
Blijf eens gewoon thuis Als je erg opziet tegen de stress van het reizen, snel wagenziek bent of heimwee hebt, dan kun je misschien een keer gewoon thuisblijven.